හෙරොයින් භාවිතයෙන් නිදහස් වීම

Title: හෙරොයින් භාවිතයෙන් නිදහස් වීම.

Year of Publication: 2004

Author: ශාක්‍ය නානායක්කාර

Subject: හෙරොයින් භාවිතයෙන් නිදහස් වීමේ මනෝ විද්‍යාත්මක ප‍්‍රවේශය.

Summary: කෙනෙකු මත්ද්‍රව්‍ය භාවිතයට හසුවීමට පෙර වළක්වා ගැනීම වඩාත් ඵලදායි දෙයයි. නමුත් ප‍්‍රජාව තුල කි‍්‍රයාත්මක වන මත්ද්‍රව්‍ය නිවාරණ වැඩසටහනක භාවිතයට යෙමුවූවන් නිදහසු කරගැනීමේ උත්සාහය ද තිබීම එම වැඩසටහන වඩාත් පරිපූර්ණ කරයි. මෙම පොත සකසා ඇත්තේ විශේෂයෙන්ම හෙරොයින් භාවිතයට යොමුවූවන් නිදහස් කරගැනීමේ උත්සාහයේ යෙදෙන්නන්ට යම් මඟ පෙන්වීමක් ලෙසය.

මෙම පොතෙහි යොමුව හෙරොයින් භාවිතයෙන් නිදහස්වීමේ මනෝ විද්‍යාත්මක ප‍්‍රවේශයයි.නිදහස්වීමට අවශ්‍ය පෙළඹවීම ලබාදෙමින් චර්යාමය සහ චින්තාමය වෙනසක් ඇති කිරීමට කළ හැකි විවිධ ක‍්‍රමවේදයන් මෙහි විස්තර කර ඇති අතර උපදේශනයේ හෝ උදව් කිරීමේ යෙදෙන්නාට අදාල සේවාදායකයින්ට ගැළපෙන ක‍්‍රම තෝරා ගැනීමට ඉන් ඉඩකඩ සැලසේ.

හෙරොයින් වෙත ආකර්ෂණයක් ගොඩනැගෙන අයුරු

හෙරොයින් භාවිතයෙන් කෙනෙකුය මුලින් දැනෙන්නේ නිදිමත ගතියෙන් කිරා වැටීම, බඩ දැඟලීම, හිස කැරකැවීම, වමනය, මාංශ පේශීන්ගේ වේදනාව ආදී අපහසුතා රැුසකි. නමුත් එසේ අපහසුතා දැනුනත් භාවිතා කරන්නන් එය සැපක් හෝ වාසියක් ලෙස හඳුනාගන්නේ එහි රසායනික බලපෑම නිසා නොවේ. ඇතැම්විට, තත්ත්වාරෝපණය හා අපේක්ෂාවන් නිසා දැනෙන අපහසුව ම සැපක් ලෙස ලේබල් කර හඳුනා ගනී. නමුත් නිදහස්ව බලන්නෙකුට හෙරොයින් භාවිතා කරන විටත්, එසේ භාවිත කළ පසුත් විඳින්නේ දුකක්ම බව පෙනේ.

හෙරොයින්හි රසායනික බලපෑමට ආරූඪ කළ බාහිර අංග සමහරක්

හෙරොයින් භාවිතය ඇරඹීම හා භාවිතය තුළ දිගින් දිගටම පැවතීමට හේතුවන හෙරොයින් පිළිබඳව ගොඩනගා ගත් වාසි සහගත අපේක්ෂා පද්ධතියක් (Positive outcome expectancy) හෙරොයින් භාවිත කරන්නන් තුළ තිබේ. තත්ත්වාරෝපණය, සමාජ ඉගෙනුම ආදිය මගින් ඇතිවූ වැරදි සංජානනයන් (misconception) හා වැරදි සිතුවිලි (maladaptive thoughts) නිසා මෙලෙස හෙරොයින් භාවිතය පිළිබඳ ධන අපේක්ෂාවන් ඇතිවේ. තවද හෙරොයින් භාවිතයේ සැබෑ අපහසුව, අප‍්‍රසන්නතාව හා අවාසි පිළිබඳ අපේක්ෂාවන් (negative outcome expectancy) හෙරොයින් භාවිතා කරන්නන් තුළ ක්ෂීන වී ඇත. මෙලෙස වැරදි ලෙස ඇති වූ සංජානනයන් නිවැරදි කිරීම තුළින් ද හෙරොයින් පිළිබඳ වැරදි සිතුවිලි(maladaptive thoughts) අභියෝගයට ලක් කිරීමෙන්ද හෙරොයින්වල ධන අපේක්ෂාවන් පිළිබඳව ඇති මිත්‍යාවන් ඉවත් කර හෙරොයින් පිළිබඳ චින්තනය ප‍්‍රතිව්‍යුහගත කිරීම ( cognitive restructuring )හෙරොයින් භාවිතයෙන් නිදහස්වීමේ ප‍්‍රධාන පියවරකි. මෙලෙස හෙරොයින්වල රසායකයට වැරදි ලෙස ආරූඪ කළ බාහිර (attributions for heroin effects) මොනවාදැයි හඳුනා ගැනීම වැදගත් වේ.